ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
1456
سفرنامه شاردن ( فارسى )
در سه قسمت ديگر كه اوّلين آن بزرگتر مىباشد ، و بسيار خوش منظر و باصفاست منحصرا براى لذتجويى و عيش و عشرت ساخته شده . محوطهء اين بنا باغهايى است كه از هر سوى آنها جويهاى آب جريان دارد ، با استخرهاى لبريز از آب ، و قفسهايى كه در آن انواع پرندگان جا دارند ، و عمارات كلاه فرنگى مانند كه با مجللترين و گرانبهاترين مبلمان كه مانند آنها را در ديگر كشورها نمىتوان ديد آذين يافته است . بناهاى محوطهء دوم مخصوص سكونت پسران بزرگ پادشاه كنونى يا پسران پادشاه فقيد است كه بىهيچ مانع و رادعى مىتوانند با زنان صحبت و معاشرت كنند . محوطهء سوم كه گشادهتر از قسمتهاى ديگر است به زنان پير و فرسوده ، و زنان پادشاه پيشين اختصاص دارد . آنچه در اينباره ناگفته مانده توصيف درهاى ورودى كاخ سلطنتى است ، و آن شامل پنج سردر اصلى است به اين شرح : اولين و عمدهترين آنها عالىقاپوست كه تصوير آن در نقشه ميدان شاه ديده مىشود . در بالاى اين سردر عمارت بسيار باشكوهى ساخته شده كه چندان مرتفع است كه اگر كسى از بالاى آن به ميدان بنگرد قامت عابران را بزرگتر از دوپا نمىبيند . اين بناى رفيع و مجلل روى سه رديف ستونهاى بلند برپا شده و در ميانش حوضى از سنگ يشم كه سه فواره دارد ساخته شده است . آب مورد نياز وسيلهء چند گاو كشيده مىشود ، و سه ماشين كه يكى بالاى ديگرى است ، آب را به طبقات بالا مىرساند . منظرهء جهش آب از فوارههايى كه در چنان بلندى تعبيه شده به راستى شگفتانگيز و حيرتآور است . من از زيباييهاى خيره كننده و سحرآميز سقف اين تالار و شگفتيهاى طارميها و ديگر بدايع آن سخن نمىگويم زيرا نقشهاش گوياترين اين اوصاف است . دومين سردر كاخ سلطنتى رو به حرمسرا گشوده مىشود . سومين در جانب شمال و موسوم به در چهار حوض است ، و در چهارم كه در شاهى نزديك آن مىباشد موسوم به در آشپزخانه است . نانواييهاى سلطنتى كه شامل چهار قسمت مىباشد ، و در آنها انواع نان پخته مىشود نزديك آنست . نان لواش كه مانند پوست آهو نازك مىباشد يكى از اقسام نان است . نان سنگگ كه روى تودهء شن داغ پخته مىشود ، و خوب و بزرگ ، و مانند سينى سيمين سپيد است ، و نانهاى كوچكى كه با شير يا تخم مرغ آميخته است ؛ و نانهاى معمولى كه ضخامتشان از كلفتى انگشت كوچك بيشتر نيست از انواع نان مىباشد . نزديك در مطبخ بعضى انبارهاى سلطنتى از قبيل سفرهخانه كه در آن انواع وسايل